Στην ταινία «Αμυγδαλιά» που παρουσίασε προ μηνών η στήλη, η Χριστίνα Φοίβη εστιάζει κυρίαρχα σε δύο έννοιες με διαχρονικό αντίκρυσμα στην ανθρώπινη ιστορία, αυτές της φωλιάς και της «ξενότητας», όρος που υιοθετεί η νέα Ελληνίδα σκηνοθέτις για ν’ αποδώσει το αίσθημα αποξένωσης και αποδιωγμού που τόσο συχνά ακολουθεί τον αλλοεθνή, τον αλλόθρησκο, τον μετανάστη, τον πρόσφυγα, τον απόκληρο.
Ο άνθρωπος στον καπιταλισμό γίνεται ξένος όταν δεν καταφέρνει να «φωλιάσει», όταν δεν βρίσκει ασφαλές καταφύγιο για όλα όσα δίνουν περιεχόμενο και νόημα σ’ έναν βίο, για όλα όσα ξεχωρίζουν τη ζωή απ’ την επιβίωση.
Ο λαός της Παλαιστίνης που αντιστάθηκε και συνεχίζει ν’ αντιστέκεται απέναντι στην υποδούλωση και τον εξανδραποδισμό που επιχείρησαν να επιβάλουν οι σιωνιστές κι η ιμπεριαλιστική Δύση, δίδαξε πολλά στην ανθρωπότητα• απομονώνουμε αυτό που οι ίδιοι οι Παλαιστίνιοι αξιολογούν ως σημαντικότερο: την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς αξιοπρέπεια. Κι η αξιοπρέπεια φωλιάζει σ’ ένα σπιτικό. Όχι σε μιαν έπαυλη της Εκάλης ή μια βίλα του Μπέβερλι Χιλς, με τις όποιες πολυτέλειες.
Σπιτικό σημαίνει ακατάλυτοι δεσμοί αγάπης κι ανθρώπινη θέρμη, αμφότερα λαϊκά χαρακτηριστικά.
Στα 1961 ο Αλέκος Αλεξανδράκης με την τότε σύντροφό του Αλίκη Γεωργούλη, παρέδωσαν στο ελληνικό κοινό μια τολμηρή για τα δεδομένα της εποχής κινηματογραφική δημιουργία• η οποία θεωρήθηκε από μια πλειοψηφία κριτικών ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ελληνικού νεορεαλισμού. Τίτλος: “Συνοικία το Όνειρο”. Στην ταινία πρωταγωνιστεί μία λαϊκή γειτονιά της Αθήνας, ο Ασύρματος, με σταθερό υπόβαθρο τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από τη θρυλική Γειτονιά των Αγγέλων, σε στίχους του Τάσου Λειβαδίτη.
Μια παράμετρος η οποία δεν έχει φωτιστεί αρκετά: Ο Λειβαδίτης εμπνεύστηκε τους στίχους των τραγουδιών του που με τη σειρά τους ενέπνευσαν τη «Συνοικία το Όνειρο» από τον αγώνα των κατοίκων της Δραπετσώνας του 1960. Οι οποίοι υπερασπίστηκαν τις παράγκες τους απέναντι στο σχέδιο κατεδάφισης που είχε εξυφάνει η τότε κυβέρνηση Καραμανλή. Τα «μικρά κι ανήλιαγα στενά και σπίτια χαμηλά μου», οι «γειτονιές που μοσχοβολούν βασιλικό κι ασβέστη», αντανακλούν την εξεγερμένη, προσφυγική Δραπετσώνα του ’60.
Οι πρόσφυγες εκείνοι δεν ήταν τυχαίοι. Είχαν σφυρηλατηθεί στην Αντίσταση και τον Εμφύλιο, συγκροτώντας αε μεγάλο βαθμό τον κορμό της κομμουνιστικής αριστεράς. Οι παράγκες τους δεν στέγαζαν απλά ένα τραπέζι και δυο ντιβάνια, ήταν φωλιές οραμάτων κι αξιοπρέπειας. Φωλιές ανθρώπινης θέρμης και δεσμών αγάπης.
Στα 1964, ο μεγάλος σοβιετικός σκηνοθέτης Μιχαήλ Καλατόζωφ, ο δημιουργός μεταξύ άλλων του «Όταν περνούν οι γερανοί», παρέδωσε στην τότε επαναστατική κυβέρνηση της Κούβας, ήταν άλλωστε παραγγελία των Κουβανών, το μεγαλειώδες «Είμαι η Κούβα», μια ταινία που μνημονεύεται από τον Φράνσις Φορντ Κόπολα και τον Μάρτιν Σκορσέζε ως κινηματογραφικό αριστούργημα. Ο τίτλος της ταινίας αντανακλά το επαναστατικό υποκείμενο της ταινίας: τους εξεγερμένους φοιτητές, τους κολίγους των φυτειών, τους αντάρτες της Σιέρα Μαέστρα αλλά και τους απόκληρους Κουβανούς των παραγκών που βλέπουμε να παρελαύνουν στην ταινία ΑΥΤΟΙ ΗΤΑΝ Η ΚΟΥΒΑ.
Ένα αδιάρρηκτο νήμα συνδέει τις παράγκες της Δραπετσώνας με τις παράγκες της Αβάνας, τους περήφανους Μικρασιάτες πρόσφυγες με τους εξεγερμένους απόκληρους Κουβανούς. Κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι άλλωστε το γεγονός ότι οι πιο ένθερμοι υπερασπιστές της Παλαιστινιακής υπόθεσης, είναι οι απομονωμένοι από την ιμπεριαλιστική Δύση Κουβανοί, οι οποίοι υφίστανται το εμπάργκο των δυτικών από το 1962.
Ένα αδιάρρηκτο νήμα συνδέει όλες τις διαχρονικές, λαϊκές εστίες που στέγασαν δεσμούς αγάπης και οράματα για έναν καλύτερο κόσμο.
Και για να έρθουμε στο σήμερα, με τα ερείπια της ισοπεδωμένης Γάζας απ’ όπου οι Παλαιστίνιοι αρνήθηκαν πεισματικά ν’ απομακρυνθούν, και που ο Τραμπ λογάριαζε να μετατρέψει σε Ριβιέρα της Μ. Ανατολής για δισεκατομμυριούχους.
Οι Παλαιστίνιοι κατοίκησαν σπιτικά στη Γάζα. Τα ερείπιά τους κινηματογράφησαν οι είκοσι δημιουργοί του συγκλονιστικού “From ground zero” που παρακολουθήσαμε στο περυσινό φεστιβάλ Παλαιστινιακού κινηματογράφου της Αθήνας. Οι λαϊκοί άνθρωποι του τόπου μας υπερασπίζονται εδώ και χρόνια τα σπιτικά τους απέναντι στους ληστρικούς πλειστηριασμούς που επιβάλλουν τα συμφέροντα των funds. Οι λαϊκοί άνθρωποι απανταχού της γης υπερασπίζονται σπιτικά και «φτωχογειτονιές» απέναντι στη ληστρική, ισοπεδωτική επέλαση του πλούτου, όπου φωλιάζουν δεσμοί αγάπης, απροσμέτρητη αξιοπρέπεια και οράματα για έναν δίκαιο κόσμο. Στην Εκάλη και το Μπέβερλι Χιλς δεν υπάρχουν γειτονιές. Δέκα γειτνιάζουσες επαύλεις που εκτείνονται σε τριάντα στρέμματα δεν κάνουν μια γειτονιά. Γειτονιές υπάρχουν ακόμα και πάντα στη Δραπετσώνα και τη Νέα Ιωνία του Βόλου, στην Αβάνα και τη Γάζα.
Ο κινηματογράφος τις πρόβαλε στο πανί, ερεθίζοντας τη συλλογική συνείδηση, κι ενισχύοντας τη συλλογική μνήμη.
Οι λαοί που ξεσηκώνονται σήμερα στο πλευρό της Παλαιστίνης, θα συνεχίσουν να υπερασπίζονται την ελευθερία και τη δικαιοσύνη, την αξιοπρέπεια και τις λαϊκές εστίες.
Και θα βρίσκονται πάντα δημιουργοί που θα κινηματογραφούν φωλιές οραμάτων.
