Μόλις τέσσερις μήνες μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τους Γερμανούς, κάνει την εμφάνισή του το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, απευθύνοντας διάγγελμα στο λαό. Στις 10 Οκτωβρίου του 1941 κυκλοφόρησε το Διάγγελμα του ΕΑΜ, που απευθυνόταν «σ’ όλον τον Ελληνικό Λαό, σ’ όλους τους Έλληνες που η καρδιά τους χτυπάει για το ξεσκλάβωμα της Πατρίδας μας».
«Μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα, ας ανεβάζουμε τις μορφές της πάλης μας. Στις 28 Οκτωβρίου με κάθε είδους εκδήλωση, αγωνιστείτε για το εθνικό ξεκίνημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ προειδοποιούσε πως «μέρες φριχτές, ακόμα πιο φριχτές κι απαίσιες μας περιμένουν». Το ΕΑΜ, εν όψει της 28ης Οκτωβρίου όριζε το χρονικό διάστημα ως τις 28 Οκτωβρίου, «την πρώτη επέτειο της άνανδρης επιδρομής των Ιταλών φασιστών ενάντια στη χώρα μας, περίοδο του νέου εθνικού απελευθερωτικού ξεκινήματος».
Ωστόσο, υπογράμμιζε «από μας όμως και πάλι εξαρτάται να ζήσουμε ξανά ελεύθεροι. Ο αγώνας δε θάναι εύκολος, μα το έπαθλό του αξίζει κάθε θυσία. Και το έπαθλο αυτό θα είναι μια Νέα Ελλάδα, ελεύθερη και ανεξάρτητη, κτήμα του Λαού της».
Δημοσιεύουμε παρακάτω εκτεταμένα αποσπάσματα από το διάγγελμα του ΕΑΜ εν όψει της πρώτης επετείου της 28ης Οκτωβρίου:
ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ – ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ
«Σ’ όλον τον Ελληνικό Λαό, σ’ όλους τους Έλληνες που η καρδιά τους χτυπάει για το ξεσκλάβωμα της Πατρίδας μας.
Έλληνες, Ελληνίδες, Νέα Γενεά.
Από τις 24 Απριλίου, εδώ και πεντέμισι μήνες, η χώρα μας, ο ένδοξος και ηρωικός λαός μας ζουν σκλάβοι. Οι Γερμανοί και Ιταλοί και οι Βούλγαροι φασίστες καταχτητές ληστεύουν το βιο μας, ατιμάζουν τις γυναίκες μας και τα κορίτσια μας, δολοφονούν κατά εκατοντάδες τους άντρες. (…)
Το ψωμί, το λάδι, τα όσπρια, τα σταφύλια, τα χορταρικά, έχουν εξαφανιστεί. Μήνες οι φτωχοί έχουν να δουν γάλα, αυγό, κρέας, ψάρι. Τριάντα δράμια ψωμί μας έδινε η ψευτοκυβέρνηση των προδοτών λακέδων στην Αθήνα, στον Πειραιά και σε μερικές άλλες πόλεις. Μα κι αυτό κόβεται. Σ’ άλλες πόλεις, βδομάδες τώρα, ούτε κι αυτά τα 30 δράμια δεν δίνουνται. Μονάχα στη μαύρη αγορά, που την έχουν κι αυτή οργανωμένη οι καταχτητές μας, σε συνεργασία με ωρισμένους προδότες Έλληνες, βρίσκουνται σε τιμές απρόσιτες για το λαό ωρισμένα είδη.
Ολόκληρη η φυλή μας απειλείται, το χειμώνα που μας έρχεται, με την εξόντωση, τον αφανισμό, αν μείνουμε με σταυρωμένα χέρια, αν αφήσουμε ελεύθερους τους καταχτητές μας και τα όργανά τους, τους «Έλληνες» προδότες «κυβερνήτες» στο εξοντωτικό έργο τους. (…)
Η σημερινή σκλαβιά είναι, χωρίς άλλο, η πιο βαρειά, η πιο αφόρητη στην ιστορία του Λαού μας. Κι άλλοτες όμως η φυλή μας πέρασε χρόνια σκλαβιάς, χρόνια μαύρης δουλείας. Κι αν ως τα σήμερα έζησε και θα ζήσει είναι γιατί ποτέ δεν δέχθηκε παθητικά τον ξένο ζυγό, γιατί κάθε φορά, ύστερα από κάθε σκλάβωμα, ένωνε τις δυνάμεις της και κατακτούσε ξανά τη λευτεριά της. ΚΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΜΑΣ!
Έλληνες, Ελληνίδες, Νέα Γενεά!
Υποδουλωθήκαμε στον ξένο κατακτητή όχι γιατί μας έλειψε το θάρρος κι ο ηρωισμός, μα γιατί προδόθηκε ο αγώνας μας, γιατί κρατηθήκαμε διασπασμένοι και σκλάβοι εσωτερικά, γιατί ο λαός μας καταληστεύθηκε αντί να προετοιμαστεί για την εθνική άμυνα, γιατί γαλουχήθηκαν στις γραμμές μιας καταστάσεως η διαφθορά κι η προδοσία, γιατί οι Τσολάκογλου και Σία, αυτοί που αποσύνθεσαν το μέτωπο και χτύπησαν πισώπλατα τον φαντάρο, τον τσολιά, τον Κύπριο και Δωδεκανήσιο εθελοντή, τον ήρωα της Κρήτης, παίζαν ηγετικό ρόλο τότε. Γι’ αυτό και μόνο γι’ αυτό υποδουλωθήκαμε στον ξένο καταχτητή.
Τώρα όμως το ζήτημα είναι πώς θα ξεσκλαβωθούμε. Και σ’ αυτό μία είναι η απάντηση:
Η ΕΝΩΣΗ ΟΛΩΝ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ. Η ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΤΟΥ. (…)
Άσχετα απ’ ό,τι σας χώρισε στο παρελθόν, άσχετα απ’ ό,τι θα σας χωρίση στο μέλλον ύστερα απ’ το ξεσκλάβωμά μας, ενώστε τις δυνάμεις σας για τον Εθνικό Απελευθερωτικό Αγώνα. (…)
Το ΕΑΜ θα αγωνιστεί, κινητοποιώντας ολόκληρο το Λαό, κι από κοινού με τους άλλους λαούς που παλεύουν τον άξονα.
Για να σταματήσει τους κατακτητές μας και τα όργανά τους, την πουλημένη σ’ αυτούς ψευτοκυβέρνηση των προδοτών, στον αφηνιασμένο δρόμο της καταληστεύσεως του τόπου και της εξοντώσεως της φυλής μας.
Για το σταμάτημα των δολοφονιών και των συλλήψεων, για την απόλυση των χιλιάδων Ελλήνων πατριωτών που είναι κλεισμένοι εις τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και εις τις φυλακές. Για την ηθική και υλική βοήθεια των θυμάτων του Εθνικού Απελευθερωτικού Αγώνα, βοηθώντας με όλες τις δυνάμεις το έργο της οργανώσεως της Εθνικής Αλληλεγγύης.
Για την απαλλαγή της χώρας μας από τον ξενικό ζυγό στην κατάλληλη στιγμή, την ανατροπή της σημερινής ή κάθε άλλης προδοτικής κυβερνήσεως που τυχόν θα σχηματισθεί και για το σχηματισμό μιας Προσωρινής Κυβερνήσεως που θα προκηρύξει εκλογές για Συνταχτική Εθνοσυνέλευση, ώστε ο Λαός ν’ αποφανθεί κυριαρχικά για το πολίτευμα και τη διακυβέρνησή του. (…)
Έλληνες, Ελληνίδες, Νέοι και Νέες!
Η Κρήτη, η Μακεδονία, η Θράκη, όπου άρχισε κιόλας το ξεκίνημα, μας δείχνουν το δρόμο.
Το ΕΑΜ ορίζει το χρονικό διάστημα απ’ τα σήμερα ως τις 28 Οκτωβρίου, την πρώτη επέτειο της άνανδρης επιδρομής των ιταλών φασιστών ενάντια στη χώρα μας, περίοδο του νέου εθνικού απελευθερωτικού ξεκινήματος.
Μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα, ας ανεβάζουμε τις μορφές της πάλης μας. Στις 28 Οκτωβρίου με κάθε είδους εκδήλωση, αγωνιστείτε για το εθνικό ξεκίνημα. (…)
Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο καλεί όλους τους Έλληνες και Ελληνίδες στις 28 Οκτωβρίου στο σπίτι τους, στον τόπο της δουλιάς τους, στο καφενείο, στο τραμ, στον κινηματογράφο, στο θέατρο, να χαιρετισθούν με τις λέξεις «ΤΣΑΡΟΥΧΙ – ΕΑΜ».
Απ’ άκρη σ’ άκρη στην Ελλάδα μας δυο λέξεις πρέπει ν’ αντηχήσουν τη μέρα της 28 Οκτωβρίου. Οι λέξεις: «ΤΣΑΡΟΥΧΙ – ΕΑΜ».
ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΣΕΣ!
Μέρες φριχτές, ακόμα πιο φριχτές κι απαίσιες μας περιμένουν. Από μας όμως και πάλι εξαρτάται να ζήσουμε ξανά ελεύθεροι. Ο αγώνας δε θάναι εύκολος, μα το έπαθλό του αξίζει κάθε θυσία. Και το έπαθλο αυτό θα είναι μια Νέα Ελλάδα, ελεύθερη και ανεξάρτητη, κτήμα του Λαού της. (…)
Μπρος, για τον εθνικό συναγερμό της 28 Οκτωβρίου.
Μπρος, για να κατακτήσουμε την ελευθερία της χώρας μας!
Μπρος για μια ελεύθερη Ελλάδα!
Οσεσδήποτε δοκιμασίες κι αν περάσουμε,
Οσεσδήποτε δοκιμασίες κι αν χρειασθούν,
ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ!
ΖΗΤΩ ΤΟ ΤΣΑΡΟΥΧΙ! ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΑΜ!
ΖΗΤΩ Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΣ!
Η Κεντρική Οργανωτική Επιτροπή του ΕΑΜ
10 Οκτωβρίου 1941»
