Η ΕΒΖ, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, ιδρύθηκε το 1960. Το πρώτο εργοστάσιο στη Λάρισα λειτούργησε το 1961, το δεύτερο το 1962 στο Πλατύ, το τρίτο το 1963 στις Σέρρες, το τέταρτο το 1972 στην Ξάνθη και το 1975 άνοιξε το πέμπτο στην Ορεστιάδα και είναι ο μοναδικός μέτοχος δύο εργοστασίων ζάχαρης στη Σερβία. Βασικός μέτοχος ήταν η Αγροτική Τράπεζα. Πρόκειται δηλαδή για μια βιομηχανία η οποία συνέβαλε ουσιαστικά στο εισόδημα των 20.000 αγροτών που ασχολούνταν με την τευτλοκαλλιέργεια (όχι βέβαια ως μονοκαλλιέργεια).
Τα προβλήματα από την είσοδο στην ΕΕ ήταν μεγάλα. Αλλά η καθιέρωση της Νέας Κοινής Οργάνωσης Αγοράς της Ζάχαρης (Νέα ΚΟΑ Ζάχαρης) το 2006, που ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία από το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας, αποτέλεσε την αρχή του τέλους για την ΕΒΖ. Η ΚΟΑ Ζάχαρης προέβλεπε τη μείωση της τιμής προστασίας της ζάχαρης. Αυτόματα λοιπόν η ΕΒΖ βγήκε εκτός ανταγωνισμού. Οι ιδιώτες… βιομήχανοι, κυρίως του Νότου, απέσυραν ολόκληρη την ποσόστωση. Το 2012 η πώληση της κρατικής Αγροτικής Τράπεζας στην Πειραιώς, προκάλεσε την οριστική κατάρρευση της βιομηχανίας. Είναι προφανές ότι άρχισαν οι αθρόες ιδιωτικές εισαγωγές ζάχαρης με τεράστια κέρδη.
Τρεις άγονοι διαγωνισμοί και πολλές αλλαγές διοικήσεων, όμως, δεν μπόρεσαν να ολοκληρώσουν τη βρόμικη δουλειά που ξεκίνησε επί κυβερνήσεων ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και συνεχίστηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, για την αποκρατικοποίηση «μπιρ παρά». Παρέλασαν διάφοροι «επενδυτές» μέσα από ενθουσιώδη δημοσιεύματα που μιλούσαν για «σωτήρες» της ΕΒΖ, έδωσαν υποσχέσεις και αναζωπύρωσαν τις ελπίδες των τευτλοπαραγωγών και των εργαζομένων στα εργοστάσια. Όπως αποδείχτηκε όμως, νοιάζονταν μόνο για τα δύο κερδοφόρα εργοστάσια της ΕΒΖ στη Σερβία.
Τον Ιούλιο του 2019, ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης γνωστοποιεί ότι η κυβέρνηση για να σώσει την ΕΒΖ θα νοικιάσει τα εργοστάσια σε Πλατύ και Σέρρες. Προστρέχουν να σώσουν ξανά την ΕΒΖ με προτάσεις: η Innovation Brain, η Royal Sugar-εταιρεία εισαγωγής ζάχαρης Καραθανάση, και η Συνεταιριστική Τράπεζα Κεντρικής Μακεδονίας. Η εταιρεία του κ. Καραθανάση χρωστούσε στην ΕΒΖ 1.722.806 ευρώ από το 2017 και η υπόθεση ήταν στα δικαστήρια. Σιγά το σκάνδαλο! Στα χρόνια της ΝΔ αποδείχτηκε ότι δεν υπήρχε τίποτα πιο φυσιολογικό από το να παραδίδεις μια εταιρεία μεγέθους ΕΒΖ σε κάποιον που της χρωστάει λεφτά.
Έτσι υπογράφεται η εκμίσθωση των εγκαταστάσεων στο Πλατύ Ημαθίας και τις Σέρρες στη Royal Sugar του κ. Καραθανάση. Φυσικά, «σε σύσκεψη στο γραφείο του Άδωνι Γεωργιάδη αποφασίστηκε να γίνει με κάθε επιφύλαξη η παράδοση-παραλαβή των εργοστασίων της ΕΒΖ στη Royal Sugar».
Ο σκοπός της εξυγίανσης του «εμβληματικού προπύργιου του κρατισμού….» είναι να μπει πάλι σε παραγωγική λειτουργία το εργοστάσιο και θα στηρίζονταν και οι τευτλοκαλλιεργητές. Τελικά ο επενδυτής όχι μόνο δε λειτούργησε το εργοστάσιο Πλατέος, αλλά ανακοίνωσε ότι θα το κάνει… αποθήκη για τη ζάχαρη που εισάγει. Στα εργοστάσια πολύ απλά δεν παρήχθη ποτέ ούτε ένας κόκκος ζάχαρης, ο «επενδυτής» δεν πλήρωνε ούτε τα δημοτικά τέλη (είχαν φτάσει μέχρι τις 300.000 ευρώ). Στις 31/1/2023 η Δίωξη Οργανωμένου Οικονομικού Εγκλήματος εισβάλλει στο εργοστάσιο Πλατέος και διαπιστώνει την ανυπολόγιστη καταστροφή. Διαπιστώθηκε η αφαίρεση σχεδόν όλου του εξοπλισμού, αξίας πολλών εκατομμυρίων.
Το εργοστάσιο των Σερρών σώζεται από την ίδια τύχη κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Πιεσμένη η διοίκηση της ΕΒΖ κηρύσσει έκπτωτο τον «επενδυτή».
Και ενώ συμβαίνουν αυτά, με μια τροποποίηση στην ΚΑΠ (2023-27) θα ενισχυθεί όχι η παραγωγή ζάχαρης αλλά… η μεταποίηση και εμπορία εισαγόμενης ζάχαρης (δηλαδή ο κ. Καραθανάσης;;). Εκεί αναφέρεται: «3. Στο πλαίσιο της Παρέμβασης ενισχύονται ιδρύσεις, εκσυγχρονισμοί και μετεγκαταστάσεις μονάδων παραγωγής και αποθηκευτικών χώρων, συγχωνεύσεις μονάδων, μονάδες διαχείρισης υποπροϊόντων υπό την προϋπόθεση ότι η πρώτη ύλη και το παραγόμενο τελικό προϊόν είναι γεωργικά προϊόντα». Για να μην υπάρχει αμφιβολία προστίθεται το εξής: «ιβ) η μεταποίηση/εμπορία/συσκευασία και/ή ανάπτυξη προϊόντων ζάχαρης». Δηλαδή θα ενισχύονται ιδιώτες (ή μόνο ένας ιδιώτης;) για να συσκευάζουν εισαγόμενη ζάχαρη, αφού ούτε για αστείο δεν μπορεί να γίνει λόγος για παραγωγή ενός έστω κόκκου ζάχαρης στη χώρα. Μια ακόμη επιχορήγηση των μεγαλεμπόρων εισαγωγέων ζάχαρης.
Συμπέρασμα: Η ΕΒΖ, η μεγαλύτερη κρατική βιομηχανία, καταστράφηκε συμπαρασύροντας εργαζόμενους και αγρότες καλλιεργητές τεύτλων. Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι σκάνδαλο είναι το ίδιο το σύστημα της εκμετάλλευσης και οι κυβερνήσεις του, που σε τελική ανάλυση κάθε τι κρατικό από τη μια το κάνουν να φαίνεται αναντικατάστατο και φιλολαϊκό δημιουργώντας αυταπάτες και από την άλλη το συκοφαντούν με τις ρεμούλες και τις αρπαχτές με στόχο να το καταστρέψουν ή να το πουλήσουν «εξυγιαίνοντάς» το στους ξένους ή ντόπιους κεφαλαιοκράτες. Σκάνδαλο είναι η τάξη τους που παρασιτεί μέσα στην απληστία, την απάτη για εύκολο χρήμα και περισσότερη υπεραξία, όπου ο εργαζόμενος μπορεί να είναι παράπλευρη απώλεια.
