Θα μπορούσε να πει κάποιος πως είναι πολυτέλεια εν μέσω πολεμικού ζόφου και κυβερνητικής επίθεσης, να ασχολείται με γενικότερα ζητήματα όπως είναι η διαφορά υλισμού και ιδεαλισμού. Ίσως να ’χει δίκιο αλλά τα μεγάλα «γιατί» των ανθρώπων ζουν και αναπτύσσονται και στο σκοτάδι και στο φως. Άλλωστε, η διαφορά του ανθρώπου από τα ζώα είναι ότι ο πρώτος μπορεί να γενικεύει και να αμφιβάλλει. Κανένα οργανικό oν δεν μπορεί να λειτουργεί αφαιρετικά, πχ να ακούει «τραπέζι» και να φαντάζεται ένα πράγμα με τέσσερα πόδια όπου τρως, γράφεις κλπ. Ή να αμφισβητεί το καθιερωμένο και να αναζητάει νέα περιεχόμενα και νέες φόρμες.
Ένας φίλος της στήλης μάς «τσίγκλισε» με ορισμένες πλατωνικές ιδέες που πέρασαν στο σήμερα με διάφορες μορφές. Σύμφωνα με αυτές, η έννοια πχ του δικαίου, της ομορφιάς κλπ υπάρχει πάνω από το χώρο και τον χρόνο, πέρα από την ανθρώπινη κοινωνία, σαν ένα πρότυπο, ένα ιδεότυπο το οποίο πλησιάζουμε και στο οποίο θα πρέπει να «προσομοιάσουμε». Οι διαφορετικές προσλήψεις πχ του δικαίου, όπως εκφράζονται σε χώρες ή στον ιστορικό χρόνο, αποτελούν εκφράσεις του ίδιου πράγματος.
Οι Πολυνήσιοι βιώνουν, αναπαράγουν και κατέχουν κάποιες αρχές δικαίου, όπως και οι Ρωμαίοι, απλώς είναι διαφορετικές στο χώρο-χρόνο. Πρόκειται για την πλατωνική σύλληψη περί ιδέας και ιδεατού που αναπλάστηκε και μετασχηματίστηκε ανά τους αιώνες και που αποτέλεσε το θεμέλιο όλων των ιδεαλιστικών ρευμάτων. Σ’ αντίθεση, λοιπόν, με τους πρώτους υλιστές φιλοσόφους της Μικράς Ασίας (Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης), που θεωρούσαν την κίνηση και την ύλη (γη, νερό, αέρας, φωτιά) πρωταρχικά συστατικά του κόσμου, ο Πλάτωνας συλλαμβάνει ως αρχικό στοιχείο του σύμπαντος την Ιδέα. Αυτά που γνωρίζουμε ως τρέχουσα θεολογία και τα οποία αναπαράγονται από τους ντόπιους παπάδες ή τους θεοκράτες σε όλο τον κόσμο, μπροστά στον πατριάρχη Πλάτωνα είναι κουτά παραμυθάκια. Στον τόπο μας γίνεται παιδική αναπαραγωγή εβραϊκών μύθων που διαθέτουν «πολύ σπέρμα και αίμα». Στις αχανείς ερήμους, την προσφυγιά, στο αλληλοσφάξιμο αρχαίων μεσανατολικών φυλών, σε τρομακτικούς θεούς (πχ Γιαχβέ), στις αιμομιξίες (βλέπε Παλαιά Διαθήκη) και άλλα παρόμοια. Ο Πλάτωνας, λοιπόν, σε ένα περιβάλλον δημοκρατικό και εύπορο όπως είναι η αρχαία Αθήνα, ερμηνεύει τον κόσμο και την κοινωνία, την ύπαρξη και τη γνώση, με πρωταρχικό στοιχείο την Ιδέα. Στη μακρινή Ινδία, πίσω από το μαγικό πέπλο της θεάς Μάγιας, κρύβεται η κινούσα δύναμη, ο θεός Βράχμα.
Στη νεότερη εποχή, το ρεύμα του ιδεαλισμού διαχωρίζεται σε αντικειμενικό ιδεαλισμό που αναγνωρίζει μία αιτία των πραγμάτων έξω από την περιορισμένη συνείδησή μας και στον υποκειμενικό ιδεαλισμό που θεωρεί ότι δεν υπάρχει τίποτα έξω από τη συνείδησή μας. Οι νεότεροι εκπρόσωποι αυτών των ρευμάτων, όπως ο Λάιμπνιτς, ο Σέλλινγκ, ο Χέγκελ, ο Μπέρκλεϊ, ο Χιουμ, κατά τον Λένιν οδηγούν στον «σκοταδισμό του κλήρου». Όσο και αν θεωρήσει κανείς αυστηρή την παραπάνω κριτική, δεν μπορεί παρά να λάβει σοβαρά τη δεύτερη παρατήρηση του αρχιμηχανικού της Οκτωβριανής Επανάστασης, πως «η γραμμή και η μονόπλευρη σκέψη, η αποστέωση και απολίθωση, ο υποκειμενισμός και η υποκειμενική τύφλωση, ιδού οι γνωσιολογικές ρίζες του ιδεαλισμού». Οι διάφορες εκφράσεις του ιδεαλισμού, όπως η παγκόσμια βούληση (βουλησιαρχία), η μοναδική πνευματική ουσία (μονιστικός ιδεαλισμός), η κυριαρχία των αισθημάτων (εμπειρισμός και αισθησιοκρατία), ο φαινομεναλισμός, μπορούν να ερμηνευτούν ως ατελείς και λαθεμένες ερμηνείες του σύμπαντος κόσμου.
Ο άνθρωπος (η ανθρώπινη σκέψη) ξεκινά από τον φόβο του θανάτου ή από το φτιάξιμο θεών με χαρακτηριστικά όπως παντοδυναμία, πανεποπτισμό, αθανασία κλπ, οι οποίοι δεν διαθέτουν τις δικές του ατέλειες. Αργότερα, η ιδεαλιστική φιλοσοφία φτάνει στο απόγειό της στη γερμανική φιλοσοφία τον 19ο αιώνα με τον Χέγκελ. Η συνεισφορά της υλιστικής φιλοσοφίας, που ξεκινά από τους υλιστές της αρχαιότητας και φτάνει στο απόγειό της με τους Μάρξ-Ένγκελς τον 19ο αιώνα, έγκειται ότι στο δίπολο ύλη-νόηση ξεκινούν από την υλική διάσταση των πραγμάτων και ερμηνεύουν όλες τις ιδέες ως παράγωγο των υλικών συνθηκών. Πάνω σε αυτό το φιλοσοφικό μοτίβο αναγνωρίζουμε τα βασικά γνωρίσματα της υλιστικής φιλοσοφίας:
α) τα πάντα μεταβάλλονται και αλλάζουν,
β) η ύλη προηγείται των ιδεών,
γ) η ποσότητα μετατρέπεται σε ποιότητα,
δ) η πάλη των αντιθέσεων υπάρχει σε όλα.
Είναι γνωστό στους κύκλους της Αριστεράς πως ο μαρξισμός γεννήθηκε από την ενότητα της γερμανικής φιλοσοφίας, του αγγλικού εμπειρισμού και του γαλλικού σοσιαλισμού· -είναι κατά βάση δυτικοκεντρικός τομέας ή, αλλιώς, η δυτική αστικοκαπιταλιστική Ευρώπη, και εκτός από τον καπιταλισμό, γέννησε και τον νεκροθάφτη του, την εργατική τάξη, με φιλοσοφικό όπλο της τον αναπτυγμένο υλισμό και με πολιτικό όπλο της τον επιστημονικό και επαναστατικό σοσιαλισμό.
(Φυσικά στον περιορισμένο χώρο μας στριμώξαμε έννοιες και προτάγματα. Αλλά δεν τελειώσαμε).
