Τις τελευταίες εβδομάδες η αντιπαράθεση Κίνας–Ιαπωνίας έχει εισέλθει σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση. Στις 6 Δεκεμβρίου 2025, κινεζικά μαχητικά «κλείδωσαν» με ραντάρ ιαπωνικά αεροσκάφη πάνω από διεθνή ύδατα κοντά στην Οκινάουα, κίνηση που το Τόκιο χαρακτήρισε «επιθετική και απαράδεκτη». Το επεισόδιο συνοδεύτηκε από έντονη δραστηριότητα του αεροπλανοφόρου Liaoning και ασκήσεις που έφεραν τις δύο πλευρές σε οριακή εγγύτητα. Οι ιαπωνικές δυνάμεις απάντησαν με αναχαιτίσεις και αυξημένη επιτήρηση, προειδοποιώντας ότι τέτοια γεγονότα ενέχουν κίνδυνο «ατυχήματος» και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Η Κίνα αντέτεινε ότι τα ιαπωνικά αεροσκάφη προσέγγισαν περιοχή ασκήσεων του στόλου της και ότι ενήργησε νόμιμα.
Οι δηλώσεις της νέας πρωθυπουργού της Ιαπωνίας, που το Πεκίνο εξέλαβε ως ωμή επέμβαση στα εσωτερικά της Κίνας και πρόθεση για στρατιωτική εμπλοκή σε πιθανή κρίση γύρω από την Ταϊβάν, αναζωπύρωσαν την καχυποψία μεταξύ των δύο ιμπεριαλιστών. Το Πεκίνο προειδοποίησε ότι η Ιαπωνία «δοκιμάζει κόκκινες γραμμές» και απομακρύνεται από τη μεταπολεμική «ειρηνική στάση» της. Το Τόκιο αρνείται αλλαγή στρατηγικής, αλλά αφήνει τη σκληρή ρητορική να αιωρείται, δείχνοντας ετοιμότητα για ρόλο πρώτης γραμμής. Η Κίνα απαντά δοκιμάζοντας τις αντοχές της Ιαπωνίας σε επιχειρησιακό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο.
Παράλληλα, η Ιαπωνία υλοποιεί μια μεγάλη στρατιωτική αναδιάταξη. Στο νησί Γιοναγκούνι που βρίσκεται 100 μίλια από την Ταιβάν δημιουργείται κόμβος επιτήρησης, ηλεκτρονικού πολέμου και αεράμυνας με νέους σταθμούς ραντάρ, συστοιχίες Πάτριοτ και αποθήκες πυρομαχικών. Στα νησιά Νανσέι που βρίσκονται κι αυτά κοντά στην Ταιβάν αναπτύσσονται πυραυλικές συστοιχίες και αμφίβιες δυνάμεις, ενώ το Κιούσου ενισχύεται με πυραύλους μεγάλης εμβέλειας και μόνιμη παρουσία F-35. Η Κίνα θεωρεί αυτές τις κινήσεις περικύκλωση και απαντά με επιδείξεις ισχύος, υπενθυμίζοντας τα εγκλήματα της ιαπωνικής κατοχής και κατηγορώντας το Τόκιο ότι παραβιάζει τους μεταπολεμικούς στρατιωτικούς περιορισμούς. Δυναμώνοντας την πίεση το Πεκίνο στο Τόκιο προχώρησε σε στρατιωτικές αεροναυτικές ασκήσεις με τη Μόσχα στα στενά Κορέας-Ιαπωνίας με το αεροπλανοφόρο Liaoning και δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη. Απαντώντας η Ιαπωνία στα κοινά γυμνάσια Κίνας-Ρωσίας και κλιμακώνοντας την ένταση, ιαπωνικά καταδιωκτικά πέταξαν σε σχηματισμό πάνω από τη θάλασσα της Ιαπωνίας μαζί με αμερικανικά στρατηγικά βομβαρδιστικά, ικανά να φέρουν πυρηνικά όπλα. Η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ «επαναβεβαίωσαν τη σθεναρή αποφασιστικότητά τους να αποτρέψουν οποιαδήποτε μονομερή προσπάθεια αλλαγής του status quo διά της βίας κι επιβεβαίωσαν την ετοιμότητα» των ενόπλων δυνάμεών τους με την άσκηση, αναφέρει δελτίο Τύπου του ιαπωνικού υπουργείου Άμυνας. Η Νότια Κορέα, ανακοίνωσε επίσης πως απογείωσε εσπευσμένα μαχητικά όταν κινεζικά και ρωσικά αεροσκάφη εισήλθαν στη ζώνη αντιαεροπορικής άμυνάς της προχθές Τρίτη.
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη ακολουθεί πιο σύνθετη στρατηγική. Η επίσκεψη του Γερμανού ΥΠΕΞ στο Πεκίνο στόχευε στη διασφάλιση της σταθερότητας των κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού. Οι συζητήσεις αφορούσαν κινεζικές εξαγωγικές απαγορεύσεις σε σπάνιες γαίες και ημιαγωγούς, τους κινδύνους για τη γερμανική βιομηχανία, καθώς και γεωπολιτικά ζητήματα, από την Ουκρανία έως την ευρωπαϊκή «απο-εξάρτηση» από την Κίνα. Παρά τις προσπάθειες, οι γερμανικές εταιρείες έμειναν εκτός της πρώτης παρτίδας αδειών εξαγωγής σπάνιων γαιών, δείχνοντας ότι το Πεκίνο συνεχίζει να χρησιμοποιεί την αδειοδότηση ως εργαλείο πίεσης, καθώς το Βερολίνο υιοθετεί πιο «σκληρή» τακτική διαπραγμάτευσης.
Η Γαλλία όμως ακολουθεί πιο ισορροπημένη γραμμή. Η τριήμερη επίσκεψη Μακρόν στο Πεκίνο οδήγησε σε ευρύ πακέτο πέντε κοινών δηλώσεων, που συγκροτούν μια αρχιτεκτονική συνεργασίας σε διακυβέρνηση, γεωπολιτικές κρίσεις, κλίμα, περιβάλλον και ενέργεια.
Η πρώτη δήλωση, για την παγκόσμια διακυβέρνηση, βασίζεται στις δηλώσεις 2019, 2023 και 2024 και επαναβεβαιώνει τη δέσμευση Κίνας – Γαλλίας στην κεντρική θέση του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου. Οι δύο χώρες στηρίζουν τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «ΟΗΕ 80», την ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας των αναπτυσσόμενων χωρών και την αναμόρφωση του ΠΟΕ. Δηλώνουν συντονισμό στο G20, ενώ το Παρίσι εκφράζει εκτίμηση στην κινεζική «Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Διακυβέρνηση», αναγνωρίζοντάς την ως εργαλείο «πολυπολικής ισορροπίας». Το 2026, με τη Γαλλία στην προεδρία του G7 και την Κίνα οικοδεσπότη της APEC, προβλέπεται ενισχυμένος διάλογος και συμμετοχή αναδυόμενων οικονομιών.
Η δεύτερη δήλωση αφορά κλίμα, περιβάλλον και βιοποικιλότητα. Οι δύο χώρες δεσμεύονται στην εφαρμογή των Συμφωνιών του Παρισιού, των Συμβάσεων του Ρίο και του πλαισίου Κουνμίνγκ-Μοντρεάλ. Υποστηρίζουν ανανεώσιμη ενέργεια, έξοδο από τα ορυκτά καύσιμα, αύξηση πυρηνικής ισχύος παγκοσμίως έως το 2050, μείωση μεθανίου και πράσινη χρηματοδότηση προς αναπτυσσόμενες χώρες.
Η τρίτη δήλωση αφορά την ειρηνική χρήση πυρηνικής ενέργειας, με ενισχυμένη συνεργασία σε αντιδραστήρες τρίτης γενιάς, μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR), πυρηνική ασφάλεια, διαχείριση αποβλήτων και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Αναγνωρίζεται η σημασία του ITER (Πρόγραμμα για τη σύντηξη) και ο ρόλος της ΙAΕΑ (Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας) στη μη διάδοση πυρηνικών όπλων.
Η τέταρτη δήλωση αφορά αγροτικές και τροφικές ανταλλαγές, υπογραμμίζοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα της γεωργίας. Οι δύο χώρες επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους στην πρωτοβουλία «Από το γαλλικό αγρόκτημα στο κινεζικό τραπέζι» και την ενίσχυση συνεργασίας σε ασφάλεια τροφίμων, τεχνολογική αναβάθμιση, γεωγραφικές ενδείξεις και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η πέμπτη δήλωση αφορά τις γεωπολιτικές κρίσεις σε Ουκρανία και Παλαιστίνη. Οι δύο χώρες, ως μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, στηρίζουν προσπάθειες κατάπαυσης του πυρός και ειρήνευσης στην Ουκρανία. Στο παλαιστινιακό επαναβεβαιώνουν ότι η λύση των δύο κρατών αποτελεί μόνη ρεαλιστική βάση ειρήνης. Χαιρετίζουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός Ισραήλ – Χαμάς (9 Οκτωβρίου 2025), καταδικάζουν παραβιάσεις ανθρωπιστικού δικαίου και ζητούν απρόσκοπτη βοήθεια στη Γάζα. Η Κίνα χαιρέτισε την απόφαση της Γαλλίας να αναγνωρίσει την Παλαιστίνη. Δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν στενές διαβουλεύσεις σε όλα τα ζητήματα που αφορούν διεθνή ειρήνη και σταθερότητα.
Στο σύνολό τους οι πέντε δηλώσεις δείχνουν ότι το Παρίσι επιχειρεί να διατηρήσει στρατηγική αυτονομία απέναντι στις ΗΠΑ και εντός της ΕΕ, να διασφαλίσει ενεργειακή και τεχνολογική θέση και να ενισχύσει τον ευρωπαϊκό πόλο. Η Κίνα αξιοποιεί τα ρήγματα στο δυτικό στρατόπεδο για να ενισχύσει τη δική της διεθνή θέση.
Όλα αυτά δείχνουν ότι οι στρατιωτικές εντάσεις στην Ασία συνδέονται με ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές ανακατατάξεις. Πίσω όμως από διπλωματία και επιδείξεις δύναμης, για τους λαούς αναδύεται η σκληρή πραγματικότητα. Η όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, που σημαίνει περισσότερη ανασφάλεια, στρατιωτικοποίηση, εθνικιστική ρητορική και μόνιμη απειλή για ειρήνη και κοινωνικές κατακτήσεις.
