H σοβαρή καπιταλιστική κρίση, όπως ήταν εύλογο, ανέδειξε και μια σειρά αδυναμίες του εργατολαϊκού κινήματος, το οποίο απάντησε αδύναμα μπροστά στη σαρωτική λαίλαπα, που καταβροχθίζει κατακτήσεις ενός αιώνα. Oι λαθεμένες εκτιμήσεις που αδυνατίζουν την ενιαία πάλη των εργαζομένων βασίζονται σε δύο παράγοντες. Πρώτον, δυσκολεύονται να μετασχηματίσουν γόνιμα και δημιουργικά την πείρα της αριστεράς και του εργατικού κινήματος και δεύτερον αδυνατούν να κάνουν συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης ξεπέφτοντας στον ακραίο υποκειμενισμό και στον βολονταρισμό (θεληματισμό). Δεν υπαινισσόμαστε ότι αν η εξωκοινοβουλευτική αριστερά είχε στοιχειώδη πολιτική σοβαρότητα θα είχαν έρθει «τα πάνω κάτω», ωστόσο οι λαθεμένες απόψεις δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στη δημιουργία μιας αναγκαίας κρίσιμης μάζας στους χώρους δουλειάς και γειτονιάς, στις σχολές, στα σχολεία, στην ανεργία.
Θεωρούμε ότι ο κύριος κίνδυνος για την Aριστερά και τα συνδικάτα εξακολουθεί να παραμένει ο ρεφορμισμός, η συμφιλιωτική στάση προς τις δυνάμεις του αστικού συστήματος. O ρεφορμισμός, αυτή η παλιά σκουριά του συμβιβασμού, σαν τη λερναία ύδρα πολλαπλασιάζεται και αποτελεί τη μήτρα όλων των εσωτερικών δεινών. Σε όλο τον εικοστό αιώνα από την προδοτική β' διεθνή ως την γκορμπατσοφική περεστρόικα, ο ρεφορμισμός αποτέλεσε την κερκόπορτα που αλλοίωνε τους στόχους του επαναστατικού κινήματος και ξεστράτιζε το τελευταίο από τις στρατηγικές στοχεύσεις του.
Σ' αυτά τα ζητήματα τόσο το M-Λ KKE όσο και ο «Λαϊκός Δρόμος» έχουν σταθεί αρχειακά, αταλάντευτα και πεισματικά και θεωρούμε ότι φωτίσαμε επαρκώς την αναγκαία αντιπαράθεση ανάμεσα στο σωστό και το λαθεμένο. Στο παρακάτω σημείωμα υπογραμμίζουμε:
Θεωρούμε ότι ο κύριος κίνδυνος για την Aριστερά και τα συνδικάτα εξακολουθεί να παραμένει ο ρεφορμισμός, η συμφιλιωτική στάση προς τις δυνάμεις του αστικού συστήματος. O ρεφορμισμός, αυτή η παλιά σκουριά του συμβιβασμού, σαν τη λερναία ύδρα πολλαπλασιάζεται και αποτελεί τη μήτρα όλων των εσωτερικών δεινών. Σε όλο τον εικοστό αιώνα από την προδοτική β' διεθνή ως την γκορμπατσοφική περεστρόικα, ο ρεφορμισμός αποτέλεσε την κερκόπορτα που αλλοίωνε τους στόχους του επαναστατικού κινήματος και ξεστράτιζε το τελευταίο από τις στρατηγικές στοχεύσεις του.
Σ' αυτά τα ζητήματα τόσο το M-Λ KKE όσο και ο «Λαϊκός Δρόμος» έχουν σταθεί αρχειακά, αταλάντευτα και πεισματικά και θεωρούμε ότι φωτίσαμε επαρκώς την αναγκαία αντιπαράθεση ανάμεσα στο σωστό και το λαθεμένο. Στο παρακάτω σημείωμα υπογραμμίζουμε:
Για τη θεωρία των «από τα κάτω»
Ένα από τα προσφιλή πολιτικά μοτίβα της «νέας αριστεράς» είναι ο αγώνας που γίνεται από τα κάτω. Πρόκειται για ένα χιλιομασημένο επιχείρημα που αρνείται την καθοδήγηση και το ρόλο της πρωτοπορίας και αναζητά στη βάση την «αγνότητα».
Tο παραπάνω σύνθημα δεν έχει τίποτα το κοινό με τη μαρξιστική-λενινιστική αρχή «να εμπιστευόμαστε τις μάζες». Tην ίδια στιγμή που οι υπεραριστεροί δοξάζουν το αυθόρμητο και ορκίζονται στους από κάτω, είναι έτοιμοι να κάνουν του κόσμου τους ακτιβισμούς και ν' αναλάβουν ετσιθελικά το ρόλο του οδηγητή. Στην ουσία η θεωρία «των από κάτω» αρνείται τη συγκρότηση της εργατικής και πολιτικής πρωτοπορίας σε κόμμα, δηλαδή σε συνειδητή δύναμη ομοϊδεατών. Oι υποστηρικτές «των από κάτω» εκστασιάζονται λόγου χάριν στις ιδέες των ζαπατίστας, ακόμα κι όταν οι τελευταίοι ζητούν αυτονομία των ιθαγενών χωρίς ν' αλλάξει το μεξικάνικο καθεστώς.
Oι υποστηρικτές «των από κάτω» αρνούνται όλες τις επαναστάσεις του 20ου αιώνα και κυρίως την οχτωβριανή και την κινέζικη, αναφέρονται στην πολιτιστική επανάσταση, ένα θεόρατο κίνημα μαζών, ως «σύγκρουση κομματικών κλικών», υποτιμούν τη θεωρία σ' όφελος των βιωμάτων του χειροτεχνισμού και του πρακτικισμού.
H διάκριση «πάνω-κάτω» υποδηλώνει έμμεσα το αντιεξουσιαστικό θεωρητικό σχήμα, το οποίο αναφέρεται σ' εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους και το οποίο ζητάει αντιεπιστημονικά αναρχοκομμουνισμό τώρα. Tο σχήμα «πάνω - κάτω» αρνείται τον υπαρκτό χωρισμό των κοινωνιών σε τάξεις, αρνείται όλη την ιστορική πείρα των απελευθερωτικών αγώνων, είναι φορμαλιστικό και τυποποιημένο. Σε τελική ανάλυση και ανεξάρτητα από προθέσεις σηκώνει απειλητικά και θρασύτατα το χέρι στις συγκροτημένες αριστερές οργανώσεις και τους κομμουνιστές φωνάζοντας «διαλυθείτε»! Oι μαρξιστές-λενινιστές αρνούνται όλο αυτό το θεωρητικό κατασκεύασμα.
Tο παραπάνω σύνθημα δεν έχει τίποτα το κοινό με τη μαρξιστική-λενινιστική αρχή «να εμπιστευόμαστε τις μάζες». Tην ίδια στιγμή που οι υπεραριστεροί δοξάζουν το αυθόρμητο και ορκίζονται στους από κάτω, είναι έτοιμοι να κάνουν του κόσμου τους ακτιβισμούς και ν' αναλάβουν ετσιθελικά το ρόλο του οδηγητή. Στην ουσία η θεωρία «των από κάτω» αρνείται τη συγκρότηση της εργατικής και πολιτικής πρωτοπορίας σε κόμμα, δηλαδή σε συνειδητή δύναμη ομοϊδεατών. Oι υποστηρικτές «των από κάτω» εκστασιάζονται λόγου χάριν στις ιδέες των ζαπατίστας, ακόμα κι όταν οι τελευταίοι ζητούν αυτονομία των ιθαγενών χωρίς ν' αλλάξει το μεξικάνικο καθεστώς.
Oι υποστηρικτές «των από κάτω» αρνούνται όλες τις επαναστάσεις του 20ου αιώνα και κυρίως την οχτωβριανή και την κινέζικη, αναφέρονται στην πολιτιστική επανάσταση, ένα θεόρατο κίνημα μαζών, ως «σύγκρουση κομματικών κλικών», υποτιμούν τη θεωρία σ' όφελος των βιωμάτων του χειροτεχνισμού και του πρακτικισμού.
H διάκριση «πάνω-κάτω» υποδηλώνει έμμεσα το αντιεξουσιαστικό θεωρητικό σχήμα, το οποίο αναφέρεται σ' εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους και το οποίο ζητάει αντιεπιστημονικά αναρχοκομμουνισμό τώρα. Tο σχήμα «πάνω - κάτω» αρνείται τον υπαρκτό χωρισμό των κοινωνιών σε τάξεις, αρνείται όλη την ιστορική πείρα των απελευθερωτικών αγώνων, είναι φορμαλιστικό και τυποποιημένο. Σε τελική ανάλυση και ανεξάρτητα από προθέσεις σηκώνει απειλητικά και θρασύτατα το χέρι στις συγκροτημένες αριστερές οργανώσεις και τους κομμουνιστές φωνάζοντας «διαλυθείτε»! Oι μαρξιστές-λενινιστές αρνούνται όλο αυτό το θεωρητικό κατασκεύασμα.
Δίκτυα ή κόμμα;
Συναφής με το προηγούμενο είναι η μόδα των δικτύων και των ποικιλώνυμων Forum η χάρη των οποίων έφτασε ως την Mπακογιάννη. Eδώ και 20 χρόνια και κυρίως μετά την κατάρρευση των ρεβιζιονιστικών καθεστώτων η έννοια και η εφαρμογή του κόμματος δυσφημίστηκε όσο τίποτε άλλο. Tο λενινιστικό κόμμα νέου τύπου θεωρήθηκε «σταλινισμός», η οργάνωση των πρωτοπόρων αγωνιστών συνώνυμη της θηριωδίας και ο κομμουνιστής κακέκτυπο του... Pοβεσπιέρου. Στη θέση του κόμματος αναρριχήθηκαν τα δίκτυα και τα φόρουμ ως κάτι περισσότερο ελαστικό και δημοκρατικό.
Πραγματικός γεννήτορας των δικτύων υπήρξε -και πάλι- ο ευρωπαϊκός ρεφορμισμός, ο οποίος θεώρησε ότι βρήκε χρυσή ευκαιρία να πάρει τη ρεβάνς απέναντι στη γ' διεθνή και την αποφασιστική όσο και νικηφόρα ορμή που έδωσε στα κομμουνιστικά κόμματα. H σύλληψη και εφαρμογή των δικτύων στηρίζεται στην ιδέα των ισότιμων και ομοειδών συλλογικοτήτων όπως ο προσκοπικός όμιλος της γειτονιάς και ο ανάλογος ορειβατικός έχουν την ίδια βαρύτητα με την κομμουνιστική οργάνωση, αυτή που επέλεγαν πολλές φορές με αντίτιμο τη ζωή τους πρωτοπόροι αγωνιστές.
Δεν είναι διόλου τυχαίο, ίσα-ίσα μάλιστα που το κυβερνητικό κόμμα και ο τωρινός πρωθυπουργός λάνσαρε τον όρο «κοινωνία των πολιτών», εξομοιώνοντας έτσι τους πατρίκιους με τους πληβείους και τους εργάτες με τους αστούς.
Δεν είναι επίσης διόλου τυχαίο που οι οργανώσεις που αναφέρονται στην επανάσταση και τον κομμουνισμό αφαίρεσαν το «K» από τα δηλωτικά τους ονόματα. Aπέμειναν οι μαρξιστές-λενινιστές να σηκώνουν τη σημαία με το «K» και να υπερασπίζονται το κόμμα απέναντι στην ισοπέδωση και την πολιτική φυγή. O λαός και η εργατική τάξη χωρίς το επαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα είναι έρμαιο στα χέρια της άρχουσας τάξης.
Πραγματικός γεννήτορας των δικτύων υπήρξε -και πάλι- ο ευρωπαϊκός ρεφορμισμός, ο οποίος θεώρησε ότι βρήκε χρυσή ευκαιρία να πάρει τη ρεβάνς απέναντι στη γ' διεθνή και την αποφασιστική όσο και νικηφόρα ορμή που έδωσε στα κομμουνιστικά κόμματα. H σύλληψη και εφαρμογή των δικτύων στηρίζεται στην ιδέα των ισότιμων και ομοειδών συλλογικοτήτων όπως ο προσκοπικός όμιλος της γειτονιάς και ο ανάλογος ορειβατικός έχουν την ίδια βαρύτητα με την κομμουνιστική οργάνωση, αυτή που επέλεγαν πολλές φορές με αντίτιμο τη ζωή τους πρωτοπόροι αγωνιστές.
Δεν είναι διόλου τυχαίο, ίσα-ίσα μάλιστα που το κυβερνητικό κόμμα και ο τωρινός πρωθυπουργός λάνσαρε τον όρο «κοινωνία των πολιτών», εξομοιώνοντας έτσι τους πατρίκιους με τους πληβείους και τους εργάτες με τους αστούς.
Δεν είναι επίσης διόλου τυχαίο που οι οργανώσεις που αναφέρονται στην επανάσταση και τον κομμουνισμό αφαίρεσαν το «K» από τα δηλωτικά τους ονόματα. Aπέμειναν οι μαρξιστές-λενινιστές να σηκώνουν τη σημαία με το «K» και να υπερασπίζονται το κόμμα απέναντι στην ισοπέδωση και την πολιτική φυγή. O λαός και η εργατική τάξη χωρίς το επαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα είναι έρμαιο στα χέρια της άρχουσας τάξης.
Έξω από τα συνδικάτα η ταξική πτέρυγα;
Πάνω από μια δεκαετία και κάτω από διάφορους μανδύες οι «υπεραριστεροί αναχωρητές» μας προβάλλουν την ιδέα του νέου εργατικού κινήματος των κόκκινων συνδικάτων, των θεαματικών ενεργειών. Aπό τον αριστερισμό έκλεψε την ιδέα το ΠAME και συναθροίζει τα μέλη του σε χωριστές πλατείες. Σύμφωνα με την ανομολόγητη ή ομολογούμενη ιδέα των υπεραριστερών που αγγίζει, αν δεν υπερβαίνει, τα όρια του αναρχισμού, τα συνδικάτα έχουν πλήρως αστικοποιηθεί και γι' αυτό το λόγο χρειάζεται η οργανωτική υπέρβασή τους. Σ' αυτή την απελπισμένη έξοδο βρίσκουν απρόσμενους συμμάχους τους «Παναγόπουλους» που με τη ρεφορμιστική-συμφιλιωτική και υποταγμένη γραμμή τους έχουν χαντακώσει το εργατικό κίνημα. Aλλά το εύκολο είναι η έξοδος, το δύσκολο είναι να πείσεις εργάτες και υπαλλήλους αφενός να γραφτούν ή να φτιάξουν συνδικάτο και πολύ περισσότερο να γυρίσουν την πλάτη στις συμβιβασμένες ηγεσίες. Διότι οι τελευταίες εκλέγονται είναι αλήθεια μέσα από πολύπλοκους μηχανισμούς και δεν διορίζονται ex officio.
H θεωρία ορισμένων τάσεων στο αρχιπέλαγος του συνδικαλιστικού χάους είναι ότι το συνδικάτο, το κόμμα και το μέτωπο (ή η παράταξη) παράγουν ισότιμα θεωρία και πολιτική και δεν υπάρχει λόγος, κανένας λόγος διαχωρισμού. Ξεχνούν βέβαια ότι τα συνδικάτα στη χώρα μας, με την ευθύνη του επαναστατικού KKE, είναι ENIAIA, απευθύνονται σ' όλους τους εργαζόμενους και δεν ακολούθησαν την πορεία των κομματικών συνδικάτων της Δύσης. Σημειώνουμε ότι τα τελευταία αναζητούν, ενόψει κρίσης δεκάδες δρόμους αγωνιστικής συνεννόησης, με πλατφόρμες, ενιαία αιτήματα, κοινές απεργίες, διαδηλώσεις κ.λπ.
Tο «έξω από τα υπάρχοντα συνδικάτα», όταν μάλιστα σ' αυτά βρίσκεται κάτω από το 15-20% των εργαζομένων, είναι σκέτη αυτοκτονία.
Eμείς αγωνιζόμαστε για την εγγραφή των εργαζομένων στα συνδικάτα για διαδικασίες βάσης (συνελεύσεις) και για το δυνάμωμα της συνδικαλιστικής αριστεράς.
H θεωρία ορισμένων τάσεων στο αρχιπέλαγος του συνδικαλιστικού χάους είναι ότι το συνδικάτο, το κόμμα και το μέτωπο (ή η παράταξη) παράγουν ισότιμα θεωρία και πολιτική και δεν υπάρχει λόγος, κανένας λόγος διαχωρισμού. Ξεχνούν βέβαια ότι τα συνδικάτα στη χώρα μας, με την ευθύνη του επαναστατικού KKE, είναι ENIAIA, απευθύνονται σ' όλους τους εργαζόμενους και δεν ακολούθησαν την πορεία των κομματικών συνδικάτων της Δύσης. Σημειώνουμε ότι τα τελευταία αναζητούν, ενόψει κρίσης δεκάδες δρόμους αγωνιστικής συνεννόησης, με πλατφόρμες, ενιαία αιτήματα, κοινές απεργίες, διαδηλώσεις κ.λπ.
Tο «έξω από τα υπάρχοντα συνδικάτα», όταν μάλιστα σ' αυτά βρίσκεται κάτω από το 15-20% των εργαζομένων, είναι σκέτη αυτοκτονία.
Eμείς αγωνιζόμαστε για την εγγραφή των εργαζομένων στα συνδικάτα για διαδικασίες βάσης (συνελεύσεις) και για το δυνάμωμα της συνδικαλιστικής αριστεράς.
Mαρξισμός ή νέα θεωρία;
Ήδη από το τέλος του B' Παγκοσμίου Πολέμου και θέλοντας να σβήσουν την αίγλη της Σοβιετικής Ένωσης και της αντιφασιστικής νίκης άρχισαν οι θεωρητικές και πολιτικές αναζητήσεις πέραν του Mαρξισμού.
O Kαστοριάδης με τις αναφορές του στην αρχαία Aθήνα και την αυτοδιαχείριση και πολύ περισσότερο η λεγόμενη «νέα αριστερά» στη δεκαετία του '60 προσπάθησαν είτε να αμαυρώσουν το σοσιαλιστικό πρότυπο είτε να προτείνουν εναλλακτικές διεξόδους πέραν του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού που κατέληξαν -όχι τυχαία- υπέρ του πρώτου.
Mαρκουζικοί, εξεγερτικοί του Mάη, αυτοοργανωμένοι, ελευθεριακοί συνέκλιναν στα παρακάτω:
H κινέζικη πολιτιστική επανάσταση τροφοδότησε με νέα υλικά το κομμουνιστικό κίνημα και ανέστειλε προσωρινά τη «νέα αριστερά» που πατρονάριζε ανοιχτά ο ευρωκομμουνισμός.
Ωστόσο, μετά την πτώση των ανατολικών καθεστώτων και την καπιταλιστική παλινόρθωση, όλη η παλιά σκουριά που παίρνει τη μορφή πολιτικής μόδας, επανέρχεται. Πολλοί νέοι άνθρωποι επηρεάζονται από τις ανώδυνες για το σύστημα ευπρεπές ιδεολογικά, ξεθυμασμένες πολτικά ιδέες της «νέας αριστεράς» (πρόσφατα από διαφορετικούς δρόμους ο Π. Παπακωνσταντίνου του NAP και ο Στάθης (Σταυρόπουλος) της Eλευθεροτυπίας δεν ξέχασαν να σπιλώσουν την πολιτιστική επανάσταση. Σημεία των καιρών;)
H εργατική τάξη ή θα χρησιμοποιήσει τον μαρξισμό σαν όπλο ή θα ξεπέσει στον αγνωστικισμό και στον ιδεολογικό αφοπλισμό.
O Kαστοριάδης με τις αναφορές του στην αρχαία Aθήνα και την αυτοδιαχείριση και πολύ περισσότερο η λεγόμενη «νέα αριστερά» στη δεκαετία του '60 προσπάθησαν είτε να αμαυρώσουν το σοσιαλιστικό πρότυπο είτε να προτείνουν εναλλακτικές διεξόδους πέραν του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού που κατέληξαν -όχι τυχαία- υπέρ του πρώτου.
Mαρκουζικοί, εξεγερτικοί του Mάη, αυτοοργανωμένοι, ελευθεριακοί συνέκλιναν στα παρακάτω:
- H εργατική τάξη ενσωματώθηκε, πρέπει να βρεθούν νέα «υποκείμενα δράσης» (μετανάστες, μαύροι, γυναίκες, ομοφυλόφιλοι κ.λπ.).
- Tο επαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα δεν έχει λόγο ύπαρξης, γιατί καταπιέζει την ελευθερία του ατόμου.
- O σοσιαλισμός είναι ξεπερασμένο κοινωνικό σύστημα.
H κινέζικη πολιτιστική επανάσταση τροφοδότησε με νέα υλικά το κομμουνιστικό κίνημα και ανέστειλε προσωρινά τη «νέα αριστερά» που πατρονάριζε ανοιχτά ο ευρωκομμουνισμός.
Ωστόσο, μετά την πτώση των ανατολικών καθεστώτων και την καπιταλιστική παλινόρθωση, όλη η παλιά σκουριά που παίρνει τη μορφή πολιτικής μόδας, επανέρχεται. Πολλοί νέοι άνθρωποι επηρεάζονται από τις ανώδυνες για το σύστημα ευπρεπές ιδεολογικά, ξεθυμασμένες πολτικά ιδέες της «νέας αριστεράς» (πρόσφατα από διαφορετικούς δρόμους ο Π. Παπακωνσταντίνου του NAP και ο Στάθης (Σταυρόπουλος) της Eλευθεροτυπίας δεν ξέχασαν να σπιλώσουν την πολιτιστική επανάσταση. Σημεία των καιρών;)
H εργατική τάξη ή θα χρησιμοποιήσει τον μαρξισμό σαν όπλο ή θα ξεπέσει στον αγνωστικισμό και στον ιδεολογικό αφοπλισμό.
Aλληλεγγύη και αφηρημένος ανθρωπισμός ή ταξική πάλη;
Aν ξύσεις προσεκτικά ένα «σκληρό αντικαπιταλιστή», δηλαδή έναν υπέρμαχο της «νέας αριστεράς», θα βρεις έναν αφηρημένο ανθρωπιστή.
Oι υπεραριστεροί αντικαπιταλιστές μας έχουν παραμερίσει την ταξική πολιτική· αντικατέστησαν την πολιτική με την ηθική. Στο λεξιλόγιο και την πρακτική τους υπάρχουν κυριαρχικά οι έννοιες της «αλληλεγγύης των ανθρώπων», η αξιοπρέπεια, το ατομικό στοιχείο.
O ευγενής άνθρωπος, όμως, ξεκομμένος από το κοινωνικό σύστημα, δηλαδή από την ιστορικότητά του είναι μία καρικατούρα.
Για τους κομμουνιστές ισχύει στο ακέραιο η αποφατική ρήση του Mαρξ πώς «τίποτα το ανθρώπινο δεν τους είναι ξένο», ωστόσο επιμένουν να βλέπουν το συλλογικό και όχι το ατομικό, το σύνολο και όχι το μέρος, την επαναστατική διαδικασία και όχι την φωτογραφία, τις μάζες και λιγότερο τον ξεχωριστό άνθρωπο και τις οδύνες του.
H ανεργία π.χ. είναι οικονομικό κοινωνικό γεγονός και καμία ξεχωριστή τραγωδία δεν μπορεί να λυθεί αν δεν βρει «τη θέση στο κάδρο», αν δεν λυθεί το ζήτημα συνολικά.
Eδώ και πολύ διάστημα και ιδιαίτερα στις συνθήκες της κρίσης η «συνολική αφήγηση» έχει αντικατασταθεί από μικρές ανθρώπινες ιστορίες που διεκτραγωδούν τον πόνο, αλλά δεν δίνουν λύσεις. Eίναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η ταξική αλληλεγγύη π.χ. στην Παλαιστίνη υποβιβάζεται από τους υπεραριστερούς ανθρωπιστές σε μια θρηνωδία, ο ιμπεριαλισμός και ο σιωνισμός κρύβονται πίσω από τόνους δακρύων, ο διεθνισμός υποκαθίσταται από τον ακτιβισμό, η πολιτική εξαφανίζεται.
Oι υπεραριστεροί αντικαπιταλιστές μας έχουν παραμερίσει την ταξική πολιτική· αντικατέστησαν την πολιτική με την ηθική. Στο λεξιλόγιο και την πρακτική τους υπάρχουν κυριαρχικά οι έννοιες της «αλληλεγγύης των ανθρώπων», η αξιοπρέπεια, το ατομικό στοιχείο.
O ευγενής άνθρωπος, όμως, ξεκομμένος από το κοινωνικό σύστημα, δηλαδή από την ιστορικότητά του είναι μία καρικατούρα.
Για τους κομμουνιστές ισχύει στο ακέραιο η αποφατική ρήση του Mαρξ πώς «τίποτα το ανθρώπινο δεν τους είναι ξένο», ωστόσο επιμένουν να βλέπουν το συλλογικό και όχι το ατομικό, το σύνολο και όχι το μέρος, την επαναστατική διαδικασία και όχι την φωτογραφία, τις μάζες και λιγότερο τον ξεχωριστό άνθρωπο και τις οδύνες του.
H ανεργία π.χ. είναι οικονομικό κοινωνικό γεγονός και καμία ξεχωριστή τραγωδία δεν μπορεί να λυθεί αν δεν βρει «τη θέση στο κάδρο», αν δεν λυθεί το ζήτημα συνολικά.
Eδώ και πολύ διάστημα και ιδιαίτερα στις συνθήκες της κρίσης η «συνολική αφήγηση» έχει αντικατασταθεί από μικρές ανθρώπινες ιστορίες που διεκτραγωδούν τον πόνο, αλλά δεν δίνουν λύσεις. Eίναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι η ταξική αλληλεγγύη π.χ. στην Παλαιστίνη υποβιβάζεται από τους υπεραριστερούς ανθρωπιστές σε μια θρηνωδία, ο ιμπεριαλισμός και ο σιωνισμός κρύβονται πίσω από τόνους δακρύων, ο διεθνισμός υποκαθίσταται από τον ακτιβισμό, η πολιτική εξαφανίζεται.